تصريحات أيالا حسون ليست زلة لسان بل خطاب عنصري ضد نساءالنقب

كنوز نت - خلود

وجّه مركز إعلام وجمعية سيكوي-أفق رسالة شديدة اللهجة إلى المدير العام لهيئة البث الإسرائيلية "كان" غولان يوخباز، وإلى مفوض شكاوى الجمهور ورئيس اللجنة التأديبية د. أوري باز، مطالبين بفتح تحقيق في تصريحات المذيعة أيالا حسون بحق النساء العربيات البدويات في النقب، تقديم الاعتذار عنها واتخاذ الخطوات اللازمة لمنع التحريض المغرض ضد المواطنين العرب.

وجاء في الرسالة أن ما قالته حسون لا يمكن التعامل معه بوصفه تعبيرًا عابرًا أو رأيًا شخصيًا مشروعًا، بل يعتبَر خطابًا يقوم على القذف والتعميم، ويستخدم صورة المرأة البدوية وهويتها القومية والاجتماعية كأداة للطعن في شرعية المشاركة السياسية للمواطنين العرب.

وكانت حسون قد قالت، بحسب ما نُشر، إن "كتلة التغيير" تضم أصوات "نساء بدويات في النقب، مع نقاب، وغالبًا ما يكنّ نساء معنَّفات"، وربطت بين نساء فلسطينيات من الخليل وغزة وبين حركة حماس، في سياق سياسي هدفه التشكيك بشرعية مشاركتهن السياسية والشراكة مع المجتمع العربي.

وأكدت المؤسستان أن الخطورة لا تكمن فقط في الإهانة المباشرة للنساء البدويات، بل في تحويل قضايا مثل العنف ضد النساء وتعدد الزوجات إلى مادة لنزع الشرعية السياسية عن جمهور كامل، بدلًا من مناقشتها بوصفها قضايا اجتماعية وحقوقية تقع على الدولة ومؤسساتها مسؤولية التعامل معها.

وأضافتا أن حرية الصحافة لا تمنح الصحافي حصانة من المسؤولية المهنية، ولا تبرر التصريحات العنصرية أو استخدام الانتماء القومي أو الديني أو الجندري لتصوير مجموعة سكانية كاملة كتهديد سياسي أو أمني.

وطالبتا هيئة البث بفحص التسجيل الكامل للتصريحات، والحصول على رد حسون، والتحقق من مدى مخالفة أقوالها لقواعد الأخلاقيات في الهيئة، ولا سيما البنود المتعلقة بالدقة، واحترام كرامة الإنسان، ومنع التحريض والعنصرية.

كما طالبتا الهيئة بإعلان موقف واضح من هذه التصريحات، وتصحيح أي ادعاءات مضللة، ونشر اعتذار في حال ثبوت مخالفة القواعد المهنية، إضافة إلى توضيح الخطوات التي ستتخذ لمنع تكرار مثل هذا الخطاب.

وطلبت المؤسستان الحصول على رد خطي ومعلل خلال 14 يومًا.

نحن، المنظمات والناشطات النسويات الفلسطينيات الموقّعات أدناه، نستنكر بشدّة التصريحات العنصرية والمهينة التي أدلت بها الصحفية أيالا حسون في صحيفة "معاريف" حين سألت ساخرةً: "ما هي كتلة التغيير؟ نساء بدويات في النقب، بنقاب، وفي الغالب نساء معنَّفات".

هذه التصريحات ليست زلّة لسان، بل امتداد لخطاب استعلائي يستهدف النساء الفلسطينيات عامةً، والنساء المحجبات والمنقبات خاصةً. خطاب يصوّرهن كأنهن عاجزات عن التعبير عن أنفسهن، وكأن مشاركتهن في الحيّز العام مشروطة برضى من يدّعين الوصاية عليهن. وبهذا تنضمّ حسون إلى المحرّضين والمحرّضات على حق النساء الفلسطينيات في المشاركة الكاملة في جميع مجالات الحياة، وفي أن تُسمَع أصواتهن.

بجملة واحدة، اختزلت حسون النساء البدويات في لباسهن وفي العنف الذي يتعرّضن له، وجرّدتهن من كونهن مواطنات وفاعلات سياسيات يحق لهن الانتخاب والترشّح والتنظّم وصناعة التغيير. هي تستخدم معاناتهن أداةً للتحقير ولنزع الشرعية عن مشاركتهن السياسية. وكأن المرأة المنقّبة، أو المرأة التي عانت من العنف، لا يمكن أن تكون صاحبة رأي وموقف وقيادة.

هذة هي الفوقية والعنصرية بعينها: أن يُستحضَر العنف ضد النساء البدويات لا للمطالبة بحمايتهن، بل للسخرية منهن. العنف ضد النساء ظاهرة عالمية لا تخصّ شعباً أو ديناً بعينه. والنساء البدويات في النقب يواجهن، إلى جانب العنف الذكوري، سياسات دولة تهدم بيوتهن، وتحرم قراهن غير المعترف بها من أبسط الخدمات، وتقاعس شرطتها عن حمايتهن وعن ملاحقة الجناة. 

نطالب صحيفة "معاريف" وسائر وسائل الإعلام بتحمّل مسؤوليتها المهنية والأخلاقية، والكفّ عن توفير منبر لخطاب عنصري تحريضي يمسّ بكرامة النساء الفلسطينيات وبسلامتهن واتخاذ كل الخطوات اللازمة ضد حاسون وأمثالها.

نحن لسنا بحاجة إلى وصاية أحد كي نتحدث عن أنفسنا. نحن هنا، فخورات بهويتنا الفلسطينية وعملنا وبكل ما حققناه عبر سنوات طويلة من النضال: إلى جانب النساء الناجيات من العنف، في النقب والجليل والمثلث والمدن الساحلية، ومع عائلات النساء اللواتي قُتلن، اللواتي نحمل ذكراهن ونواصل المطالبة بالعدالة لهن.

إن النساء البدويات، المنقّبات وغير المنقّبات، الناجيات من العنف وغير الناجيات، هنّ جزء أصيل من مسيرة التغيير، وأصواتهن ليست موضوعاً للسخرية، بل حقّ لا يحتاج إلى إذن من أحد.

كنسويات فلسطينيات، نضالنا واحد لا يتجزأ: ضد الذكورية والعنصرية والاحتلال، وضد كل أشكال القمع والعنف المؤسساتي. لن تُسكتنا هذه التصريحات ولا أصحابها، بل ستزيدنا إصراراً 

توقيع

جمعيات نسوية وحقوقية 

جمعية نساء ضد العنف 

مركز الطفولة - مؤسسة حضانات الناصرة

آذار: منتدى المهنيات والمهنيين لمحاربة جرائم قتل النساء

جمعية السوار-حركة عربية نسوية

إيلاف المركز لتعزيز الأمان في المجتمع العربي

كيان تنظيم نسوي

نعم نساء عربيات في المركز

ناشطات وناشطين 

أحلام دانيال 

ناهدة يوسف شحادة

نبيلة اسبانيولي

مها إغبارية

براء شريف 

راوية لوسيا 

نائلة عواد 

زينب دياب 

رئيفة حكروش 

نرجس أبو صالح

نادرة ابو دبي سعدي

ناريمان ورور

سوسن توما شقحة

رهام أبو العسل

منال شلبي

دعاء حداد شاما 

هديل عزام جلاجل

هديل زطمة

لمياء نعامنة

سناء اخشيبون

راوية حندقلو 

راوية أبو ربيعة

حنان الصانع

نهاية داوود

سراب ابو ربيعة

بيان الهزيّل 

سناء حمّود 

هبة يزبك

نهاية وشاحي 

ريهام نصرة 

أريج صباغ

نيڤين أبو رحمون 

ليندا خوالد

ليلى جروشي

سوسن زهر

عبير بكر 

عايدة توما-سليمان

די לצביעות, להתנשאות ולגזענות: דבריה של אילה חסון ב"מעריב" הם התבטאות גזענית נגד כלל הנשים הפלסטיניות

אנו, הארגונים והפעילות הפמיניסטיות הפלסטיניות החתומות מטה, מגנות בחריפות את ההתבטאויות הגזעניות והמשפילות של העיתונאית אילה חסון בעיתון "מעריב", כאשר שאלה בלעג: "מה זה גוש השינוי? נשים בדואיות בנגב, עם ניקאב, ברובן נשים מוכות".

אין מדובר בפליטת פה, אלא בביטוי נוסף לשיח מתנשא ומדיר המופנה כלפי נשים פלסטיניות בכלל, וכלפי נשים העוטות חיג'אב וניקאב בפרט. זהו שיח המציג אותן כמי שאינן מסוגלות להשמיע את קולן ולבטא את עמדותיהן בעצמן, וכאילו זכותן להשתתף במרחב הציבורי מותנית בהסכמתם של מי שמתיימרים לדבר בשמן וליטול לעצמם את הזכות לפקח עליהן ולייצג אותן. בכך מצטרפת חסון לשורה של מסיתים ומסיתות נגד זכותן של נשים פלסטיניות להשתתפות מלאה בכל תחומי החיים ולהשמעת קולן.

במשפט אחד צמצמה חסון את הנשים הבדואיות ללבושן ולמציאות האלימות שהן מתמודדות עמה, תוך מחיקת היותן אזרחיות, בעלות סוכנות ושותפות פעילות בזירה הפוליטית, הזכאיות לבחור, להיבחר, להתארגן ולהיות שותפות בעיצוב המציאות ובהובלת השינוי. היא הופכת את סבלן לכלי להשפלתן ולדה-לגיטימציה של השתתפותן הפוליטית. כאילו אישה העוטה ניקאב, או אישה שחוותה אלימות, אינה יכולה להיות בעלת דעה, עמדה, תודעה פוליטית וכושר מנהיגות.

זוהי עליונות גזענית במלוא כיעורה: העלאת סוגיית האלימות כלפי נשים בדואיות לא מתוך דאגה לשלומן או מתוך דרישה להגן עליהן, אלא כאמצעי ללעג ולהשפלה. אלימות נגד נשים היא תופעה כלל-עולמית, שאינה נחלתו של עם או של דת מסוימים. הנשים הבדואיות בנגב מתמודדות לא רק עם האלימות הפטריארכלית, אלא גם עם מדיניות מדינתית המחריבה את בתיהן, מונעת מכפריהן הבלתי מוכרים שירותים בסיסיים ומפקירה אותן לנוכח אוזלת ידה של המשטרה, שאינה ממלאת את חובתה להגן עליהן ולמצות את הדין עם מבצעי האלימות.

אנו דורשות מעיתון "מעריב" ומיתר כלי התקשורת לגלות אחריות מקצועית ואתית, לחדול ממתן במה לשיח גזעני ומסית הפוגע בכבודן ובביטחונן של נשים פלסטיניות, ולנקוט את כל הצעדים הנדרשים לנוכח התבטאויותיה של חסון והתבטאויות דומות לה.

איננו זקוקות לאפוטרופסות של איש כדי לדבר בשם עצמנו. אנחנו כאן, גאות בזהותנו הפלסטינית, בעשייתנו ובכל מה שהשגנו לאורך שנים ארוכות של מאבק: לצד נשים שורדות אלימות בנגב, בגליל, במשולש ובערי החוף; לצד משפחותיהן של נשים שנרצחו, שאת זכרן אנו נושאות ושבשמן ובשמן של הנשים שאיבדו את חייהן אנו ממשיכות לתבוע צדק.

הנשים הבדואיות, העוטות ניקאב ואלה שאינן עוטות אותו, שורדות האלימות ואלה שלא חוו אותה, הן חלק בלתי נפרד ובלתי נפרד מתהליך השינוי. קולן אינו מושא ללעג או להתנשאות, אלא ביטוי לזכות יסוד שאינה טעונה אישור מאיש.

כפמיניסטיות פלסטיניות, מאבקנו אחד, משותף ובלתי ניתן להפרדה: נגד הפטריארכיה, הגזענות והכיבוש, ונגד כל צורות הדיכוי והאלימות הממסדית. התבטאויות אלה ומי שעומדים מאחוריהן לא ישתיקו אותנו. נהפוך הוא, הן רק יחזקו את נחישותנו להמשיך במאבקנו.

חתימות

ארגוני נשים וארגוני זכויות אדם

עמותת נשים נגד אלימות

מרכז "אלטופולה" – מרכז מעונות נצרת.

אד'אר: פורום נשות ואנשי מקצוע למאבק ברצח נשים

עמותת אלסואר – תנועה פמיניסטית ערבית

מרכז אילאף לקידום הביטחון בחברה הערבית

כיאן -ארגון פמיניסטי

נע"מ, נשים ערביות במרכז

פעילות ופעילים

אחלאם דניאל

נאהדה יוסף שחאדה

נבילה אספניולי

מהא אגבאריה

בראא שריף

ראויה לוסיה

נאילה עוואד

זינב דיאב

ראיפה חכרוש

נרג'ס אבו סאלח

נאדרה אבו דבאי-סעדי

נרימאן ורור

סאוסן תומא שוקחה

ריהאם אבו אלעסל

מנאל שלבי

דועאא חדאד שאמא

הדיל עזאם ג'לאג'ל

הדיל זטמה

למיא נעאמנה

סנאא חשיבון

ראויה חנדקלו

ראויה אבו רביעה

חנאן אלסאנע

ניהאיה דאוד

סראב אבו רביעה

ביאן אלהוזייל

סנאא חמוד

היבא יזבק

ניהאיה ושאחי

ריהאם נסרה

אריג' סבאג

ניבין אבו רחמון

לינדה ח'ואלד

לילא ג'רושי

סאוסן זהר

עביר בכר

עאידה תומא – סולימאן